KONTAKT Z AUTOREM STRONY                 KONTAKT Z AUTOREM STRONY


Księga gości
Księga Gości


Księga Gości - Dopisywanie

Księga Gości - Przeglądanie



Na początek może słów kilka o witrynie.
Przedstawiona na tej witrynie problematyka II wojny światowej w Przemyślu napotyka niestety na wiele przeszkód bardzo utrudniających rzetelne jej opracowanie. Przede wszystkim brak jest kompleksowych opracowań tego tematu. Co prawda na łamach przemyskich gazet w przeciągu ostatnich kilkudziesięciu lat pojawiło się wiele artykułów mieszczących się w omawianym tutaj temacie, jednak traktowały one jedynie o drobnym wycinku, pojedynczym zdarzeniu. Poskładanie tego wszystkiego do kupy wcale nie było łatwe.
Dodatkowym problemem była pięćdziesięcioletnia komunistyczna cenzura, która nie pozwalała na poruszanie problematyki sowieckiej okupacji. Do roku 1989 można było znaleźć materiały praktycznie tylko o okupacji niemieckiej. Okupacja sowiecka jeżeli już była przedstawiana to bardzo pokrętnie, zgodnie z obowiązującą wówczas doktryną o przyjaźni i pomocy ZSRR dla walczącej Polski i tym podobnymi bzdurami.

Nawet trudno sobie wyobrazić, jak wiele straciliśmy, jak wielu świadków tamtych wydarzeń zabrało swoje wspomnienia ze sobą, jak wielu bohaterów tamtych czasów pozostanie anonimowych, jak wiele .........

Ponadto w poszczególnych publikacjach te same fakty przedstawiano nieco inaczej: inne liczby, inne daty itp. Być może na mojej witrynie również znalazły się pewne nieścisłości bądź przeinaczenia. Jeśli tak jest to proszę o kontakt!!!
Za wszelkie takie sygnały, oraz nowe informacje, zdjęcia itp. będę wdzięczny i z góry za nie dziękuję.

Z pewnością największy wkład w upowszechnianie wiedzy o tamtym okresie w przebogatej historii Przemyśla ma kilku jego mieszkańców:JAN ROŻAŃSKI, RYSZARD DALECKI, LESZEK WŁODEK.
Im szczególnie chciałbym podziękować za to co zrobili, za ich pasję, za pamięć, za upór z jakim przekazywali swoją wiedzę na ten temat coraz to nowym pokoleniom Przemyślan.

Lista publikacji i artykułów z których korzystałem przy opracowywaniu tej witryny nie jest niestety pełna. Będę jednak starał sie ją uzupełnić. Oto ona:
  1. Jan Rożański - "Przemyśl w latach II wojny światowej" (w) Tysiąc lat Przemyśla
  2. Jan Rożański - "Fall Barbarossa nad Sanem" KAW Rzeszów 1982 r.
  3. Jan Rożański - "Fall Barbarossa - Tragiczna Karta Przemyśla" San Set Przemyśl 2001 r.
  4. Jan Rożański - "Przemyśl Przewodnik" WOIT Przemyśl 1993 r.
  5. Jan Rożański - "Tajemnice Przemyskiej Twierdzy" Wydawnictwo Naukowe TPN Przemyśl 1995 r.
  6. Jan Rożański - "Przewodnik historyczno - turystyczny" San Set Przemyśl 2001
  7. Jan Rożański - "Pierwsza porażka Barbarossy" - Życie Przemyskie nr 25-34 z 1971 r.
  8. Jan Rożański - "Narodowa Organizacja Wojskowa - Armia Krajowa w Przemyślu (1939-1945)" (w) Przemyskie Zapiski Historyczne 1994 r.
  9. Jan Rożański - "Działalność Niemieckiej Tajnej Policji Państwowej (Gestapo) na terenie Przemyśla i okolic" (w) Studia Przemyskie 1993 r.
  10. Jan Rożański - "Prawobrzeżny Przemyśl od 28 września 1939 r. do 28 czerwca 1941 r." (w) Zapiski Historyczne 1974 r.
  11. Jan Rożański - "Mało znane dzieje konspiracji 1940-1944" Życie Przemyskie nr 17-22 z 1988 r.
  12. Jan Rożański - "Obóz Narodowy w Przemyślu rys historyczno wspomnieniowy (1890-1947)" (w) Rocznik Przemyski 1992 r.
  13. Jan Rożański - "W miesiącu pamięci" Życie Przemyskie nr 17 z 1968 r.
  14. Jan Rożański - "Znaczenie przemyskiego mostu kolejowego w planie Barbarossa" Życie Przemyskie nr 26 z 1972 r.
  15. Jan Rożański - "Z lamusa wydarzeń - SZPIEG" Życie Przemyskie nr 3 z 1967 r.
  16. Jan Rożański - "Z kart historii - naloty przeżywaliśmy codziennie" Życie Przemyskie nr 35 z 1971 r.
  17. Jan Rożański - "Z lamusa wydarzeń - LIKWIDACJA ZDRAJCY" Życie Przemyskie nr 18 z 1968 r.
  18. Jan Rożański - "Z lamusa wydarzeń - TAJNA POCZTA" Życie Przemyskie nr 7 z 1967 r.
  19. Jan Rożański - "22 czerwca 1941 r." Życie Przemyskie nr 25 z 1973 r.
  20. Jan Rożański - "30 lat temu na Małym Ryneczku" Życie Przemyskie nr 1 z 1974 r.
  21. Jan Rożański - "Tryptyk wrześniowy" Życie Przemyskie nr 36 z 1983 r.
  22. Ryszard Dalecki - "Armia Karpaty w wojnie obronnej 1939r." Wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza - Rzeszów 1989 r.
  23. Ryszard Dalecki - "Obrona Przemyśla i jego rejonu w 1939 r." (w) Rocznik Przemyski 1982 r.
  24. Ryszard Dalecki - "Działania Armii "Małopolska" w drugim okresie kampanii wrześniowej (7-11 września 1939r.)" (w) Rocznik Przemyski 1968 r.
  25. Ryszard Dalecki - "Skład i Działania Armii "Karpaty" w pierwszym okresie kampanii wrześniowej (1-6 września 1939r.)" (w) Rocznik Przemyski 1967 r.
  26. Ryszard Dalecki - "Udział jednostek garnizonu przemyskiego w działaniach wojennych 1939 roku" (w) Rocznik Przemyski 1976-77r.
  27. Ryszard Dalecki - "Jarosławski 39 pułk piechoty strzelców lwowskich w działaniach wojennych 1939 r." (w) Rocznik Przemyski t.22/23
  28. Ryszard Dalecki - "Bitwa pod Birczą"
  29. Maciej Dalecki - "Przemyśl w latach 1918-1939 przestrzeń, ludność, gospodarka" Wyd. Archiwum Państwowe w Przemyślu - Przemyśl 1999 r.
  30. Maciej Dalecki - "Przemyskie mosty w latach 1772-1948" (w) Rocznik Przemyski 1993/94r.
  31. Bronisław Prugar-Ketling - "Aby dochować wierności. Wspomnienia z działań 11. Karpackiej Dywizji Piechoty Wrzesień 1939" Wyd. "Odpowiedzialność i Czyn" - Warszawa 1990r.
  32. Emil Czerny - "Działalność ZWZ-AK na terenie powiatu przemyskiego" (w) Wojskowy Przegląd Historyczny z 1984r.
  33. Emil Czerny - "Moja działalność w AK" wyd. TPN w Przemyślu 1994r.
  34. Mieczysław Wieliczko - "Obóz wyniszczenia w Szebniach w latach 1941-1944" (w) Rocznik Przemyski 1970r
  35. Mieczysław Wieliczko - "Status Przemyśla a los ludności nad Sanem w okresie: wrzesień 1939-lipiec 1941r." (w) Przemyskie Zapiski Historyczne 2000-2002r
  36. Wacław Wierzbieniec - "Losy przemyskich Żydów podczas II wojny światowej w relacjach świadków (z archiwum Yad Washem w Jerozolimie)" (w) Studia Przemyskie 1993r.
  37. Wacław Wierzbieniec - "Społeczność żydowska Przemyśla w latach 1918-1939" Wyd. Wyższa Szkoła Pedagogiczna - Rzeszów 1996r.
  38. Wacław Wierzbieniec - "Przemiany w społeczności żydowskiej Przemyśla w okresie autonomii Galicji" (w) Studia Judaica 1998r. nr 2
  39. Jacek Krochmal - "Wspomnienia Żydów przemyskich z czasów II wojny światowej" (w) Rocznik Przemyski 1998r.
  40. Łukasz Biedka, Jacek Szwic, Piotr Szwic, Yale J. Reisner, Richard J. Reisner - "Pamięć" wyd. San-Set i Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, Przemyśl 2002r.
  41. red. A. Menczer, tłum. Ł. Biedka - "Sefer Przemyśl. Przemyśl Memorial Book" Tel Aviv 1964r.
  42. John J. Hartman, Jacek Krochmal, Anna Krochmal - "Pamiętam każdy dzień... Losy Żydów przemyskich podczas II wojny światowej" wyd. TPN Przemyśl 2001r.
  43. Feliks Mantel - "Wachlarz wspomnień" Wyd. Księgarnia polska w Paryżu 1980r.
  44. Marcin Janowski - "Szkoły powszechne w powiecie przemyskim pod okupacją hitlerowską i sowiecką w latach 1939-1941 w świetle zasobu Archiwum Państwowego w Przemyślu" (w) Rocznik Historyczno-Archiwalny Przemyśl 2002r.
  45. Marcin Janowski - "Tajne nauczanie w Przemyślu pod okupacją hitlerowską w świetle zasobu Archiwum Państwowego w Przemyślu" (w) Rocznik Historyczno-Archiwalny Przemyśl 2002r.
  46. Leszek Marian Włodek - "Koniec Królewskiego Wolnego Miasta" Życie Przemyskie z 1991 r.
  47. Leszek Marian Włodek - "Niepodległość trzeba było wywalczyć" Życie Przemyskie nr 45 z 1989r.
  48. Leszek Marian Włodek - "Bilans strat Przemyśla" Życie Przemyskie nr 34 z 1991r.
  49. Leszek Marian Włodek - "Straty wojenne ludności Przemyśla 1939-1945" Gazeta Przemyska nr 2 i 3 z 2004r.
  50. Dariusz Hop - "Kruhel Mały i Wielki" Nasz Przemyśl nr 8(11) z VIII 2005r.
  51. Dariusz Hop - "Krejczówka" Nasz Przemyśl nr 10(13) z X 2005r.
  52. Dariusz Hop - "Lipowica" Nasz Przemyśl nr 2(17) z II 2006r.
  53. Dariusz Hop - "Błonie i Lempertówka" Nasz Przemyśl nr 4(19) z IV 2006r.
  54. Lucjan Fac - "Te noce wrześniowe ..." Nasz Przemyśl nr 9(12) z IX 2005r.
  55. Lucjan Fac - "Barbarossa nad Sanem" Nasz Przemyśl nr 5(20) z V 2006r.
  56. Jacek Błoński - "Żydzi" Nasz Przemyśl nr 7(35) z VIII 2007r.
  57. Dariusz Iwaneczko - "Urząd Bezpieczeństwa w Przemyślu 1944-1956" wyd. Instytut Pamięci Narodowej Rzeszów 2004r.
  58. Jerzy Husar - "Władysław Koba - przyczynek do dziejów Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość w Polsce południowo-wschodniej w latach 1945-1947" wyd. Południowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu - Przemyśl 2001r.
  59. Grzegorz Ostasz - "Zrzeszenie "Wolność i Niezawisłość" Okręgu Rzeszów" wyd. Libri Ressovienses - Rzeszów 2000r.
  60. Roman Kisiel "Sęp" - "Bez munduru my żołnierze (1939-1945)" wyd. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza - Warszawa 1969r.
  61. "85 lat garnizonu WP w Przemyślu" praca zbiorowa wydana przez Archiwum Państwowe w Przemyślu 2004r.
  62. "Armia Krajowa w dokumentach 1939 - 1945 Tom I - VI" wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1990r.
  63. red. Piotr Chmielowiec -"Okupacja sowiecka ziem polskich 1939 - 1941" wyd. Instytut Pamięci Narodowej; Rzeszów - Warszawa 2005r.
  64. Leon Legeń "Longinus" - "Dojrzewanie w walce. Wspomnienia żołnierza "Lipowicy" wyd. Oficyna wydawnicza Sudety - Wrocław 1993r.
  65. Wojciech Sulewski - "Wstają upiory" Życie Przemyskie z 1968r.
  66. Barbara Sykała - "Ktokolwiek będziesz zatrzymaj się..." Pogranicze z 06.07.1999 r.
  67. Jan Hołówka - "Żydzi z mojej ulicy" Pogranicze z 21.09.1999r.
  68. Tadeusz Majcher - "Nikt wtedy nie był bez winy" - Pogranicze z 21.09.1999r.
  69. ZS - "Jak Przemyśl na dwa miasta podzielono" - Pogranicze z 14.09.1999r.
  70. Janusz Fudała - "Kruhel Wielki - tragiczne wypadki września 1939 r." - Pogranicze z 12.10.1999r.
  71. Zdzisław Konieczny - "Straty wojenne miasta i powiatu przemyskiego (1939-1945)" - (w) Rocznik Historyczno-Archiwalny z 1985r.
  72. Zdzisław Konieczny - "Rozwój i działalność PPR na terenie miasta i powiatu przemyskiego w latach 1944-1948" - (w) Przemyskie Zapiski Historyczne z 1974r.
  73. Zdzisław Konieczny "Przemyśl w latach 1944-1948" (w) Tysiąc lat Przemyśla
  74. Zbigniew Ziembolewski - "PPR w województwie przemyskim" - wyd. Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Przemyślu - Przemyśl 1976r.
  75. Jerzy Adam Radomski - "Zbrodnie hitlerowskie na podkarpaciu w wojnie obronnej Polski 1939r." (w) Rocznik Przemyski t. XXI z 1982r.
  76. Andrzej Kazimierz Mielnik - "Działalność sądów radzieckich w prawobrzeżnym Przemyślu 1940-1941 w świetle dokumentów Sądu Ludowego II dzielnicy" (w) Rocznik Historyczno-Archiwalny z 1994r.
  77. Antoni Rachwał - "Hitlerowskie obozy jenieckie w obecnym województwie przemyskim w latach 1941-1944"
  78. Janusz Kurcoń - "Problem ukraiński w działalności starostwa przemyskiego w latach 1944-1945" (w) Rocznik Historyczno-Archiwalny z 2001r.
  79. Edmund Różycki - "Inicjatywa i kryzys boju pod Birczą w 1939r." (w) Wojskowy Przegląd Historyczny nr 2 z 1959r.
  80. Edmund Różycki - "Dlaczego nie wykorzystaliśmy obrony Przemyśla" (w) Wojskowy Przegląd Historyczny nr 1 z 1966r.
  81. O. Rafał Woźniak - "Przemyśl w latach II wojny światowej w relacji kronikarza klasztoru Franciszkanów-Reformatów" Południowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu 1998r.
  82. Jan Smołka - "Przemyśl pod sowiecką okupacją. Wspomnienia z lat 1939 - 1941" TPN w Przemyślu 1999r.
  83. Władysław Trojanowski - "Wspomnienia z nocy dzieciństwa 1939-1946"
  84. Joanna Bury - "Harcerki przemyskie" wyd. Towarzystwo Przyjaciół Przemyśla i Regionu Przemyśl 1994r.
  85. T. Bereza, P. Chmielowiec - "Linia Mołotowa" ROKEiN Przemyśl 2000
  86. Joanna Markin - "Przemyśl - przewodnik turystyczny" Dom Wydawniczy Publikator 1998r.
  87. Julian Wacław Kurek - "Wędrówki po ulicach i placach Przemyśla XIX - XXI" wyd. J.W. Kurek i PCKiN Przemyśl 2006r.
  88. Wojciech Roszkowski - "Historia Polski 1914 - 1944" PWN 1995r.
  89. Franz Forstner - "Twierdza Przemyśl" Bellona 2000r.
  90. "Bieszczady - Przewodnik" - Wydawnictwo Bosz 1997r.
  91. Jan Wróblewski - "Wspomnienia z walk na ziemi przemyskiej (1945-1947)" (w) Rocznik Przemyski 1991-92
  92. ks. Wojciech Pac - "Wychowawca i żołnierz" Życie Podkarpackie nr 16 z 2003r.
  93. MG - "Pamięć o Wildze" Życie Podkarpackie nr 14 z 2003r.
  94. Władysław Kamecki - "Zasłona milczenia" Życie Podkarpackie nr 17 z 2003 r.
  95. Anna Cieplińska i Jacek Błoński - "Przemyśl w czasie II wojny światowej" wyd. Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej 2006r.
  96. Krzysztof Kaczmarski - "Podziemie narodowe na rzeszowszczyźnie" wyd. Instytut Pamięci Narodowej Rzeszów 2003r.
  97. red. Krzysztof Kaczmarski i Mariusz Krzysztofiński -"Powiat przemyski w latach 1944 - 1956" Praca zbiorowa - wyd. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa i Instytut Pamięci Narodowej Oddział - Rzeszów - Przemyśl-Rzeszów 2006r.
  98. Witold Szymczak -"Zwycięskie lato" Rzeszów 1977r.
  99. Eugeniusz Bachta -"Młodzieżowe konspiracyjne organizacje niepodległościowe w województwie rzeszowskim w latach 1944-1956 r." wyd. TPN Przemyśl 1997r.
  100. Zbigniew Wójcik, Andrzej Zagórski -"Na katorżniczym szlaku" wyd. Polonia, Warszawa 1994r.
  101. Dionizy Garbacz, Andrzej Zagórski -"W kleszczach czerwonych" wyd. Muzeum Regionalne Brzozów i ZR NSZZ "Solidarność" Rzeszów 1991r.
  102. Grzegorz Motyka -"Tak było w Bieszczadach" wyd. Oficyna Wydawnicza VOLUMEN - Warszawa 1999r.
  103. Przemysław Bystrzycki -"Wiatr Kuszmurunu" wyd. Książka i Wiedza - Warszawa 1990r.
Oprócz w/w publikacji wiele informacji pochodzi bezpośrednio od ludzi, którzy pamiętają tamte czasy.

W tym miejscu chciałbym również serdecznie podziękować wszystkim życzliwym ludziom, którzy przyczynili się do powstania tej witryny i jej kształtu, którzy podzielili się posiadaną wiedzą, zdjęciami itp. Szczególnie dziękuję za pomoc Panu Leonowi Legeniowi, Tomkowi Idzikowskiemu, Mirkowi Majkowskiemu, panom Wawrzyńcowi Markowskiemu i Łukaszowi Biedce, którzy udostępnili na potrzeby tej strony unikatowe zdjęcia będące w ich prywatnych zbiorach. Dziękuję także Panu Józefowi Maślance za jego pomoc i życzliwość, a także wszystkim tym, których tutaj nie wymieniłem, a którzy również służyli swoją pomocą, wiedzą, pamięcią i posiadanymi materiałami.
Dziękuję również serdecznie Panu Izaakowi Felderowi za wszelkie informacje i wspomnienia, a także Panu Tadeuszowi Węcławowiczowi oraz Tadeuszowi Bonarskiemu - żołnierzowi września.

Marek Król



G Główna       C Linki

linia